دين خداست » « 1 » و در سنن دارمى ، باب اختلاف الفقها ، گويد : « عمر بن عبد العزيز در بخشنامه‌اى سراسرى دستور داد : « هر قومى بدانچه مورد اجماع فقهاى آن‌هاست حكم نمايند » . « 2 » و نيز ، در همان كتاب گويد : « آن‌ها هرگاه پس از نماز عشاء مىنشستند ، به فقه مىپرداختند » . « 3 » و : « شب زنده دارى براى فقه بلا اشكال است » . « 4 » و : « آن‌ها شب‌نشينى مىكردند و به بحث فقهى مىپرداختند » . « 5 » و در صحيح بخارى ، باب السمر فى الفقه ، از قول « شعبى » گويد : « هنگامى كه عدى بن حاتم به كوفه آمد ، با عده‌اى از فقهاى كوفه به نزد او رفتم » « 6 » و از « عمران منقرى » گويد : « روزى به « حسن بصرى » كه در موضوعى سخن مىگفت گفتم : « يا ابا سعيد ! فقها اين‌چنين نمىگويند ! » گفت : « واى بر تو ! آيا هرگز فقيهى را ديده‌اى ؟ فقيه كسى است كه زاهد دنيا ، مشتاق آخرت ، بصير در دين و مداوم بر عبادت پروردگارش باشد ! » « 7 » اين ، بخشى از روايات كتب حديث مكتب خلفا درباره « فقه » و « فقيه » بود . در كتب حديث مكتب اهل البيت نيز آمده است : الف - از رسول خدا ( ص ) است كه فرمود : « فقها ، تا آنگاه كه دنيا طلب

--> ( 1 ) . مسند احمد ، ج 1 ص 349 . ( 2 ) . سنن دارمى ، ج 1 ص 151 ، 149 و 150 . ( 3 ) . سنن دارمى ، ج 1 ص 151 ، 149 و 150 . ( 4 ) . سنن دارمى ، ج 1 ص 151 ، 149 و 150 . ( 5 ) . سنن دارمى ، ج 1 ص 151 ، 149 و 150 . ( 6 ) . صحيح بخارى ، كتاب المواقيت ، ج 1 ص 79 ، و سنن ابن ماجه ، حديث 87 . ( 7 ) . سنن دارمى ، ج 1 ص 89 . .